پایگاه خبری جوان فردا javanefarda.ir
ویتکاف و کوشنر؛ میانجی صلح یا معامله‌گران سیاسی؟
چرا مذاکرات ایران و آمریکا و جنگ روسیه و اوکراین به میانجیگری قابل اعتماد نیاز دارند؟
یادداشت تحلیلی ـ پایگاه خبری جوان فردا
صلح، کالایی نیست که بتوان آن را پشت میز معاملات املاک خریدوفروش کرد. پایان دادن به جنگ، به شناخت عمیق تاریخ، سیاست، امنیت، حقوق بین‌الملل و مهم‌تر از همه، اعتماد طرف‌های درگیر نیاز دارد.
این روزها نقش استیو ویتکاف و جرد کوشنر در دو پرونده بسیار حساس جهان، یعنی مذاکرات ایران و آمریکا و تلاش برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین، پرسش‌های جدی درباره شیوه میانجیگری دولت دونالد ترامپ ایجاد کرده است.
مسئله فقط شخصیت این دو نفر نیست؛ مسئله، فلسفه‌ای است که دیپلماسی را به معامله‌گری شخصی تقلیل می‌دهد.
۱. پرونده ایران و آمریکا؛ مذاکره زیر سایه بی‌اعتمادی
در رابطه ایران و آمریکا، سابقه خروج دولت ترامپ از برجام در سال ۲۰۱۸، تحریم‌ها و رویارویی‌های نظامی، دیوار بلندی از بی‌اعتمادی ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، میانجیگری نیازمند تضمین‌های معتبر، شناخت دقیق خطوط قرمز طرفین و پایبندی عملی به توافقات است.
آیا می‌توان بدون پاسخ روشن به این پرسش‌ها، انتظار داشت مذاکرات به صلحی پایدار منتهی شود؟
کریستین؟ نه؛ این موضوع را باید با ارزیابی دیپلمات‌های باسابقه و تجربه مذاکرات سنجید. گزارش مجله تایم در آوریل ۲۰۲۶ نیز به نقل از دیپلمات‌های پیشین آمریکا، درباره تجربه و تخصص ویتکاف و کوشنر در مذاکرات ایران ابراز تردید کرده است. TIME +1
۲. پرونده روسیه و اوکراین؛ میانجیگری با چه میزان توازن؟
در جنگ روسیه و اوکراین، میانجی باید منافع امنیتی و تمامیت ارضی اوکراین را در کنار نگرانی‌های امنیتی روسیه بشناسد؛ اما شناخت مواضع طرفین به معنای نادیده گرفتن مسئولیت آغاز جنگ و حق حاکمیت کشورها نیست.
یکی از انتقادهای مطرح‌شده درباره عملکرد ویتکاف، نحوه تعامل او با پوتین است. شبکه خبری ایرلند RTÉ در گزارش ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ خود، به توصیف پوتین به‌عنوان یک شخصیت «بشردوست» از سوی ویتکاف اشاره کرده و درباره برداشت او از مواضع روسیه و میزان توازن در رفت‌وآمدهای دیپلماتیکش پرسش‌هایی مطرح کرده است. RTÉ
همچنین، در گزارش رویترز در فوریه ۲۰۲۶، کارشناسان نسبت به سپردن هم‌زمان دو پرونده پیچیده ایران و اوکراین به یک تیم کوچک و فاقد تجربه گسترده دیپلماتیک ابراز نگرانی کرده بودند. Investing.com
۳. مسئله اصلی؛ تعارض منافع و دیپلماسی خانوادگی
جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، و استیو ویتکاف، از دوستان و شرکای تجاری او در دنیای املاک، با تکیه بر اعتماد شخصی رئیس‌جمهور آمریکا در مأموریت‌های مهم دیپلماتیک قرار گرفته‌اند.
این ساختار، پرسش مهمی را به وجود می‌آورد:آیا منافع ملی و امنیت بین‌المللی باید بر اساس سازوکارهای حرفه‌ای دیپلماسی دنبال شود یا روابط خانوادگی و تجاری رئیس‌جمهور می‌تواند جایگزین نهادهای تخصصی سیاست خارجی شود؟
تحلیل منتشرشده در نشریه فارن پالیسی در سوم مارس ۲۰۲۶ نیز به قلم دو دیپلمات باسابقه آمریکایی، به ضعف تجربه، فقدان راهبرد منسجم و نگرانی‌های مربوط به منافع شخصی در این شیوه مذاکره پرداخته است. Foreign Policy +1
جمع‌بندی؛ صلح با معامله تفاوت دارد
صلح پایدار، محصول تحمیل اراده یک قدرت بر طرف مقابل نیست. صلح زمانی شکل می‌گیرد که حقوق ملت‌ها، امنیت کشورها، تعهدات متقابل و تضمین‌های اجرایی در نظر گرفته شوند.
در پرونده ایران و آمریکا، نمی‌توان بی‌اعتمادی انباشته‌شده در چند دهه را با چند دیدار و وعده سیاسی برطرف کرد.
در پرونده روسیه و اوکراین نیز نمی‌توان آینده یک ملت و تمامیت ارضی آن را صرفاً موضوع یک معامله سیاسی قرار داد.
بنابراین، پرسش اساسی این نیست که ویتکاف و کوشنر به ترامپ نزدیک هستند یا نه؛ پرسش این است که آیا سازوکار انتخاب، استقلال، شفافیت و عملکرد آنان اعتماد لازم را برای میانجیگری در چنین بحران‌هایی فراهم می‌کند؟
جهان به صلح‌ساز نیاز دارد، نه صرفاً معامله‌گرانی که پایان جنگ را به یک توافق نمایشی و دستاورد تبلیغاتی تبدیل کنند.
صلح واقعی با امضای یک توافق آغاز نمی‌شود؛ با اعتماد، عدالت و پایبندی به تعهدات دوام می‌آورد.
